Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Barış Sancak, “Her 3 çocuktan 1’i akran zorbalığına maruz kalıyor. ‘Çocuklar arasında olur böyle şeyler’ diyerek görmezden gelmek sorunu küçültmez, büyütür” uyarısında bulunuyor.
Uzmanlara göre zorbalık; fiziksel şiddet, dışlama, alay etme, küçük düşürme, tehdit, sosyal medyada ifşa ve dijital taciz gibi farklı şekillerde ortaya çıkabiliyor. Dijital ortamların yaygınlaşması ise sorunun 7/24 devam edebilmesine neden oluyor.
Akran zorbalığına karşı 9 etkili yöntem
1. Yalnız kalmamak
Zorbalık çoğunlukla içe kapanık ve yalnız görülen çocukları hedef alıyor. Teneffüslerde, okul çıkışında veya servis beklerken bir arkadaşla olmak caydırıcı bir etki yaratıyor.
2. Kararlı ve net sınır koymak
“Bunu istemiyorum”, “Dur” gibi kısa ve net ifadelerle, göz teması kurarak sınır koymak önemli. Ardından ortamdan uzaklaşıp bir yetişkine başvurmak gerekiyor.
3. Zorbalığı mutlaka aileye anlatmak
Utanç, korku ya da “abartıyorum sanırlar” düşüncesi çocukları susmaya itebiliyor. Oysa yaşananların aile ve okul yönetimiyle paylaşılması sorunun büyümesini önlüyor.
4. Çocuğu yargılamamak
Ailelerin “Şaka yapmıştır” gibi normalleştirici yaklaşımlardan kaçınması gerekiyor. Çocuğa, “Ne olursa olsun yanındayım” mesajı verilmesi büyük önem taşıyor.
5. Güvenli iletişim alanı oluşturmak
“Bugün seni en çok mutlu eden neydi?” ya da “Seni zorlayan bir an oldu mu?” gibi açık uçlu sorular iletişimi güçlendiriyor.
6. Zorbalığın tanımını öğretmek
Bir davranış incitiyorsa, tekrar ediyorsa ve “dur” denmesine rağmen sürüyorsa bu zorbalıktır. Sürekli lakap takılması ya da sistematik dışlama “şaka” değildir.
7. Okulla işbirliği kurmak
Zorbalık bireysel değil sistemsel bir mesele. Öğretmen ve rehberlik servisiyle somut bilgiler üzerinden iletişime geçmek çözümü kolaylaştırıyor.
8. Empati ve tanıklık kültürü geliştirmek
Zorbalık sadece zorba ve mağdur arasında değildir. İzleyicilerin sessiz kalmaması, mağdurun yanında yer alması zorbalığı azaltabiliyor.
9. Dijital zorbalıkta kanıt saklamak
Ekran görüntüsü almak, zorbayı engellemek ve bir yetişkine bildirmek önemli. Çocuğa yaşadıklarının kendi suçu olmadığı mutlaka hissettirilmelidir.
Çocuğunuzda bu 7 belirti varsa dikkat!
Uzmanlara göre şu belirtiler akran zorbalığına işaret edebilir:
Okula gitmek istememe, sık karın veya baş ağrısı
Ani içe kapanma, özgüven kaybı, kaygı
Eşyaların kaybolması ya da zarar görmesi
Telefonu saklama, sosyal medya kullanımında değişim
Uyku düzeninde bozulma
Aşırı yeme ya da iştahsızlık
Ders başarısında düşüş
Zorbalık yapan çocuğa nasıl yaklaşılmalı?
Uzmanlar, davranışın yanlış olduğunun net şekilde ifade edilmesi gerektiğini ancak çocuğun “kötü” olarak etiketlenmemesi gerektiğini vurguluyor.
“Sen kötüsün” yerine “Bu yaptığın kabul edilemez” denilmeli. Empati geliştirme, tutarlı sınırlar koyma ve alternatif davranış yolları öğretme sürecin temelini oluşturuyor. Gerekirse okul işbirliği ve profesyonel destek öneriliyor.
Uzmanlara göre erken fark edilen ve doğru şekilde müdahale edilen akran zorbalığı önlenebilir bir sorun. En önemli mesaj ise şu: Çocuk yaşadıklarının kendi suçu olmadığını bilmeli ve ailesinin yanında olduğunu net biçimde hissetmeli.
